29 Nisan 2012

"Fetih ve Kıyamet:1453"den alıntılar - 2: Topçu Urban meselesi

(Sultan Abdülaziz tarafından İngiltere Kraliçesi Victoria'ya hediye edilen ve bugün İngiltere'de bulunan,
Urban'ın yaptığı şahi top.)

Bizans tarihçileri surları yıkacak ebatta büyük bir top dökülmesi işini Macar (bazı metinlerde Daçya doğumlu) soyundan Urban/Vrban adında bir ustaya mal ederler ve onun hakkında birbirine benzer rivayetleri aktarırlar. Türk kaynaklarında ise bu şahsın adı geçmez. Sadece XVI. yüzyıl sonlarında eserini yazan Âlî, yabancı ustanın adını bozuk bir imla ile de olsa "Dunan" şeklinde verir. Fakat ilk sırada Saruca adlı bir top döküm ustasından söz eder. Onun "300 kantarlık" bir top döktüğünü, benzer şekilde "zümre-i küffârdan Dunan" ustanın yine 300 kantarlık bir top icat ettiğini yazar. Burada adı geçen Saruca aslında II.Murad döneminde de top döküm işiyle uğraşan ve adı dönemin kaynaklarında zikredilen tanınmış bir şahsiyettir. Bu bakımdan II.Mehmed'in top dökümü işinin başında Saruca'nın olduğuna şüphe yoktur. Ona sonradan Âlî'nin ifadesiyle, "icâd ettiği" yeni tip topuyla Urban katılacaktır. Yani Osmanlılarda top döküm işinde yalnızca Urban'ı öne çıkarmak doğru değildir.

Feridun Emecen
(Fetih ve Kıyamet: 1453, Timaş Yayınları,
Mart 2012, İstanbul, Sf.195-196.)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Okuyucu Şartları

Blogda yayınlanmak üzere çeşitli gazete, dergi ve kitaplardan alınan yazılarda kaynak, tarih ve yazar bilgisi belirtilmiştir. Bu konuda blog ve blog yazarları hiç bir şekilde sorumlu tutulamaz.