13 Mart 2013

Bedri Gencer: İslâm’da modernleşme ile neyi kastediyoruz?

"İslâm’da modernleşme ile neyi kastediyoruz? Öncelikle bu dönüşüm politik bir dönüşümdür. Batı Fransız Devriminden sonra emperyal devletlerden (ulusalüstü devletlerden) ulusal devletlere geçti. Bu politik dönüşüm kimliği de etkilemiştir. Kimliği belirleyen şey dindir. Dolayısıyla bu dönüşüm dini de etkilemiştir. Öncelikle Hıristiyanlık sivil dinler olan ulusal kiliselere daha sonra bizzat Hıristiyan ümmeti kavramı yerini Hıristiyan medeniyeti kavramına bırakmıştır. İslâm dünyasının yaşadığı dönüşüm de aynen bu şekilde cereyan ediyor. İslâm’da modernleşme demek Batıda olduğu gibi emperyal devletlerden ulusal devletlere geçiş ve bu süreçte kimliklerin dönüşümü dolayısıyla İslâm’ın da yeniden yorumlanması demektir. Politik değişim ve buna bağlı olarak ideolojik değişim modernleşmenin izlediği yoldur. Bu dönüşümü şöyle özetleyebiliriz: Batıda polis kavramı (klasik dünyadaki şehir) bugün bildiğimiz şehir anlamında kullanılmamaktadır. Biz şehirden coğrafi bir kavramı kastediyoruz. Geleneksel dünyada şehir ülke demektir. Abbasî zamanında Irak diye bir ülke yoktu. Bağdat şehri vardı. Aynısı Roma ve Bizans için de geçerlidir. Antik Yunandaki polis siyasî bir topluluğu ifade eder. Ümmet ile millet arasında ne fark vardır? Ümmet siyasi bir topluluktur millet ise dini bir topluluktur. Ümmetin içine müslim-gayrimüslim (zımmî) herkes girer. Millet kavramının içine ise yalnız Müslümanlar girer. Polis yani Medine-i Münevvere ile Eflatun’un Medine-i Fazıla’sı (erdemliler şehri) aynıdır. Dönüşüm ulus devlete dönüşmedir. Medine-i Münevvere demek ulusal devlet demek değildir. Medine-i Münevvere evrensel bir ümmetin modelidir."

*Prof. Dr. Bedri Gencer’in "Günümüz Türkiye’sinde Sünni İslâm’a Yönelen Tehditler" konulu konferansında tutulan notların devamını okumak için tıklayınız.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Okuyucu Şartları

Blogda yayınlanmak üzere çeşitli gazete, dergi ve kitaplardan alınan yazılarda kaynak, tarih ve yazar bilgisi belirtilmiştir. Bu konuda blog ve blog yazarları hiç bir şekilde sorumlu tutulamaz.