18 Ağustos 2014

Evlenen Evlenir


Lisanımızdaki "ev" kelimesinin Arapçadan geldiğini duydum bir öğretmen arkadaşımdan. Bazı öğretmenler ona itiraz ettiler. İddia eden arkadaşım da Şemseddin Sami'nin Kamus-i Türki'sini kaynak olarak gösterdi. Fakat itiraz edenlerden biri "ev" kelimesinin Araplar tarafından bizim kullandığımız manada kullanılmadığını, "ev" yerine "beyt", "menzil" ve "mesken" kelimelerinin kullanıldığını ifade etti. Dedikleri doğru idi.

Esasen, Türkçede "ev" kelimesinin kullanılması Arapların neyi nasıl istimal ettikleri ile değil, Kur'ân'la alâkalı idi. Kur'ân'da aynı kökten "evâ" ve "me'vâ" kelimeleri geçer. Barınak, sığınak, anlamında, Duha Suresi'nde "Seni yetim bulundurup barındırmadı mı?" şeklinde meal veren ayette "evâ" ibaresi geçer.

Biz Türklerin "beyt" ve "menzil" kelimesini ev haricinde, başka anlamlarda kullandığımız da malûmdur. Acaba neden "ev" kelimesini tercih ederek onda karar kıldık. Kanaatime göre bunun sebebi Türklerin itikadıdır. Kur'ân'da evlenmek teşvik edilir. Karı kocalar birbirleriyle huzur ve sükûn bulan insanlardır; bunun için yaratılmışlardır. Hadis-i şeriflerde ise evlenen insanın kendini korumaya aldığına, dinini tamamladığına; bekârların ise kınandığına ve bekârların noksanlığına sebep olduğuna dair ifadelere rastlıyoruz. Ayrıca "ev" kelimesinin önceki yüzyıllarda kendisiyle evli olunan hanım anlamında kullanıldığına da tarama sözlüklerinde rastlıyoruz. Evlenmek esas olduğuna göre ve evlenmedikçe dinin tamamlanamayacağı hususu dikkate alınacak olursa bir mü'minin evli olması esas sayılıyor. Mü'min ancak evlenerek, nikâhlanarak, yani bir hanım sahibi olarak kendini cehennem azabından muhafaza eder.

Nikâhlanmaya "evlenmek" ismi vermiş olmamız da, kendimizi azaptan koruduğumuz meskenimize, barınağımıza, içinde gecelediğimiz mekâna "ev" dememiz de, Kur'ân-ı Kerîm dolayısıyladır. Zira Arapçada geçen "beyt" kelimesini şiirde iki mısra için, "menzil" kelimesini ise muvakkaten konakladığımız mekânlar için kullanırız. Bu arada hatırlatalım ki Arapçada evlenmek "zevc" kelimesiyle irtibatlandırılır. Zevc, çift anlamına gelir. Yani izdivac, çift olmakla, çiftlenmekle, çiftleşmek ile aynıdır. Dolayısıyla Türkçedeki "evlenmek", "izdivac"dan daha üstün ve daha çok itikadî bir manaya işaret etmektedir.

Ev ve evlenmek ifadelerinin Türkçede bulunması İslâm itikadı dolayısıyladır. Çünkü evlenen ve evi olan kendini cehennem azabından muhafaza etmiştir. "Dünya evine girmek" bunu en güzel ifade eden Türkçe bir tabirdir.

Lütfi Özaydın
(Çelimli Çalım, sayı 2, sf.2)

2 yorum:

  1. http://www.nisanyansozluk.com/?k=ev&lnk=

    YanıtlaSil
  2. Bakalım bize ne zaman nasip edecek Yaradan

    YanıtlaSil

Okuyucu Şartları

Blogda yayınlanmak üzere çeşitli gazete, dergi ve kitaplardan alınan yazılarda kaynak, tarih ve yazar bilgisi belirtilmiştir. Bu konuda blog ve blog yazarları hiç bir şekilde sorumlu tutulamaz.