24 Ağustos 2015

Ömer Lütfi Barkan ve Kolonizatör Türk Dervişleri


Lütfi Bergen, Muaz Ergü'nün sorularını cevaplamış. Bilhassa Ömer Lütfi Barkan ve Kolonizatör Türk Dervişleri konusunda oldukça önemli notlar çıkarılabilir.

"Ömer Lütfi Barkan’ın metinlerinin günümüzde bir karşılık bulduğunu düşünmüyorum. Öncelikle Barkan Alevilik-Sünnilik ilişkilerine dair önyargıları bozan bir metni erken zamanlarda yazmış olmak nedeniyle önemsenmesi gerekli düşünce adamıdır. O dönemde Cavlakları, Kalenderileri görerek onlardan Bektaşi-Alevi zümrelerin iktisadî alanı tanzim eden teşkilatçı zihniyetlerini tefrik ediyor. Dolayısıyla Osmanlı tarihini “Türk-İslâm” söylemi içinde okuduğu halde bu okuma “sünnî-heteredoksi” çatışması üretmemektedir. İktisadî-içtimaî bir model ve hukuk düzeni tasavvuru ile ele alınan cemaatçi bir dindarlığı analiz etmekte ve bunun Osmanlı’nın kuruluşunda etkisini araştırmaktadır. Osmanlı’nın kuruluşu hakkında bu yaklaşımın yaptığı etkinin “Protestan Ahlâkı ve Kapitalizmin Ruhu” kitabının kapitalizmin oluşumu hakkındaki tartışmalardaki etkisinden daha fazlasına sebep vermesi gerekirdi.

Diğer yandan Barkan’ın XI.-XII. yüzyıllar dönemi ulemasının ilmî liyakatine rağmen elit davranışı geliştirmediğine ilişkin verileri ortaya koyması da önemlidir. Molla Mehmet hakkında “ilmi bu dereceyi bulduğu halde gelip bir köyde ziraatle meşgul olan bu Türk alimi” ifadesine yer vererek ulema tavrını göstermekte ve “İçlerinde ehl-i ilim ve müderris olanları da bulunan ve bu suretle bulundukları yerlerde neşir-i maarif eden fakat daima ziraatle meşgul olan dervişlere diğer kayıtlarda da tesadüf edilmektedir” demektedir. Dolayısıyla Barkan, modernleşme sürecinde halktan ve geçim yollarından kopan bir ilim-entelektüellik karşısında Alevi-Bektaşi-Sünni bir içtimaî-hukukî-iktisadî-askerî harmanlanmayı yani “Türkmen Sünniliği”ni ortaya çıkarması bakımından farklı okumalara muhatap kılınması gereken bir ilim adamı sayılmalıdır. Türkiye’de Alevî-Bektaşi geleneği ötekileştirerek nizâm koymaya çalışan kaos dönemi çözüm arayışlarının karşısında Barkan cemaatçi bir teoloji ile köy-şehir kuran zümreler üzerinden iktisadî-tarihî bir model olarak toprak nizâmına dönüşü temellendiriyor."

Tamamını okumak için:
http://lutfibergen.blogspot.com.tr/2015/08/omer-lutfi-barkan-ve-kolonizator-turk.html

1 yorum:

  1. Kolonizatör Cizvit Rahipleri denilse doğru bir ifade kullanılmış olur ama Türk Dervişlerine ''kolonizatör'' demek hakaret olur.

    YanıtlaSil

Okuyucu Şartları

Blogda yayınlanmak üzere çeşitli gazete, dergi ve kitaplardan alınan yazılarda kaynak, tarih ve yazar bilgisi belirtilmiştir. Bu konuda blog ve blog yazarları hiç bir şekilde sorumlu tutulamaz.