08 Haziran 2016

Martılar ve bütünlük


Bizim Burgazadası'nda küçük bir yerimiz var. Burgazadası'nın Marmara tarafında Kalpazankaya diye bir yer vardır. Bazı havalarda martılar uçmazlar, denize konarlar. O martıların su üstünde birbirlerine olan mesafe düzenlerinin güzelliği tarif edilemez.

Herhangi bir mimar, dâhi bir tasarımcı evleri bir arazi üzerinde dağıtacağım dese o derece güzel bir yakınlık-uzaklık münasebeti kurması belki aylar alır. Onların bu dağılışının içerisinde suya konma sıraları, içlerinde önder olanların öncelikle gelip yerleşmeleri, esen rüzgâr, daha iyi barınma noktaları bulmak yahut su altındaki balık sürüsüne göre yer almak... Bütün konumlanmanın altında bizim bugün mantığını bilemediğimiz sayısız büyük realiteler yatmaktadır.

Daha önce galiba sözünü ettim: Aquinalı Thomas.* İbn Rüşd vasıtasıyla Aristo'yu fark edip Rönesans'a düşüncesini ulaştıran bu Batılı Aziz, 'güzellik, realitenin yansımasıyla oluşur' diyor. O martı grubunun dağılışındaki güzellik, onun altındaki birçok realitenin yansımasıyla oluşuyor. Osmanlı şehirlerinde de evlerin dağılımı, keza oradaki bir dizi sosyo-ekonomik, topografik, tabii kültürel etmenlerin ve tarihi birikimin bir sonucu olarak oluşmaktadır.

Bu şekilde oluşmuş bir bütünlük -nasıl o martıların oradaki dağılımı statik/ebedi değilse, nasıl hayatın değişmesiyle yeni biçimler alıyorsa- yeni biçimler almaya açık olmalıdır.

[*Aquinalı Thomas (Thomas Aquinas), 1225-1274 yılları arasında yaşamış Hıristiyan ilâhiyatçı ve filozoftur.]

Turgut Cansever

Bir Şehir Kurmak: Turgut Cansever'le Konuşmalar
Hazırlayanlar: Aynur Can, Mahmut Doğan
Klasik Yayınları, 2016

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Okuyucu Şartları

Blogda yayınlanmak üzere çeşitli gazete, dergi ve kitaplardan alınan yazılarda kaynak, tarih ve yazar bilgisi belirtilmiştir. Bu konuda blog ve blog yazarları hiç bir şekilde sorumlu tutulamaz.