TARİH, KAYNAK ESERLERDEN OKUNUR.

7 Mart 2017 Salı

Zevk en diri yanıdır kültürün


Her ama her tür kültürel etkinlik doğası gereği insanın manevi özgürlüğü yanında kendisini başka bir sebebe bağlı kalmaksızın yine özgürce gerçekleştirme amacına dayanır. Din, dil, tarih, toplum gibi faktörler esas değil yan değerlerdir ve eğer kültürden inanca, topluma veya dile yaratıcı bir açılım gelecekse ancak böyle olur. Hüznü zevk” edinmekten söz açan şairin insanlık düşüncesi günlük hayatın pratiğinde yaşamıyorsa hamasi boş sözlerin dumanı her şeyi çoktan karatmış demektir.

Zevki başlangıçta kesin çizgiler ve kati kurallarla sınırlayan kişiler ve topluluklar da kısa sürede tekrara düşüp diğer kültürel zevk odakları tarafından etkilenmekten kurtulamayacaklar böylece tek taraflı kültürel bağımlılık süreci işlemeye başlayacaktır. Kültürel bağımlılık bazen o kadar gizli protest davranışlarla açığa çıkar ki bu tuzağa düşenler kendilerini adanmışlığın sanal havuzunda bulurlar.

Ahmet Hamdi Tanpınar pek çok eşsiz buluşu gibi Divan Şiiri hakkında da değerlendirme yaparken “devirlerin etrafında çalıştığı zevk” yorumunda bulunur. Yani Divan estetiği zamanla ve zaman içinde bir zevk imecesinin ürünüdür. Tek başına kimi teknik, sosyal veya dinsel sebeplerin sonucu değil. Bu bağlamda bugün kültürü önemsemek onun hangi zevk ve zevkler çevresinde can bulup açılıma kavuşacağını da düşünmek demektir. Denetleyemeyen ve her tür propagandaya teşne olan duygusal refleksler kaybolmaya mahkumdurlar. Zevk en diri yanıdır kültürün.

Denetleyebilen zevk kavramını sadece ulusal ölçekte düşünmek de hata olur. Bir kültürün zevk ehli ve kültür aktörleri hem kendi içlerinde uyanık hem de dünyadan dolayıma giren kültür karşısında da aynı duyarlığa sahip olmalılar. Bu basit, yerel bir direnç değil kültürel varoluşun doğal bir hak kullanımıdır.

Ömer Erdem

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder