13 Kasım 2017

Modern sanat bir komplodur


Birkaç sanat yapıtı konusunda, ama değerleri en düşük olanlar konusunda değil: Değersiz olanın tam bir görünüşüne sahip, buna değersiz denir ve gerçekten değersizdir.

Çağdaş sanatın tüm anlaşılmazlığı şurada: Değersizliğe, önemsizliğe, anlamsızlığa, bayağılığa sahip çıkmak –kendisi zaten değersiz olduğu halde değersizlik uğruna savaşmak. Kendisi zaten anlamsız olduğu halde anlamsızlığı amaçlamak. Yüzeysel sözcüklerle yüzeyselliğe can atmak. Aynı terslik daha önce minimal düşüncenin başına da gelmişti.

Her yerde aynı büyülü söz: Ben değersizim, ben değersizim! Oysa değersizlik rastgele herkesin üstlenmeyeceği gizli bir niteliktir. Önemsizlik buna hiçbir zaman can atmayan birkaç ender yapıtın ayrıksı niteliğidir. Değersizliğe can atmak yalnızca insanları asıl anlamına aykırı anlam çıkararak açıkça söylemeden kendilerine önem ve saygınlık vermeye zorlamak için blöf ve şantajdır: Bunun o kadar değersiz olması olanaksızdır, bir şey gizliyor olmalıdır. Çağdaş sanat bu belirsizlikle oynuyor ve bundan bir şey anlamayanların (yani anlaşılması gereken şeyin tam bir sezgisi içinde olanların) suçluluk duygusu üzerinde spekülasyon yapıyor. Venedik’ten tek bir önseziyle döndüm: Modern sanat bir komplodur. (…)

Sanat konusunda en ilginç şey modern izleyicinin süngerimsi kafaiçine sızmak olacaktır. Çünkü bugün giz şurada: Alıcının beyninde, merkezinde. Bunun gizli yanı nerede? “Yaratıcılar”ın nesnelere ve bedenlerine çektirdikleri eziyetleri, izleyiciler kendi kendilerine ve kendi zihinsel yetilerine çektiriyorlar, izdüşümsel bir suç ortaklığına göre. Benim “sanatın komplosu” adını verdiğim şey bu. Bu nedenle de estetik konusunda, en kötüye karşı hoşgörü eşiğinin adamakıllı yükselmesi.

Jean Baudrillard, Cool Anılar III-IV
(Çev: Yaşar Avunç, Ayrıntı Yayınları)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Okuyucu Şartları

Blogda yayınlanmak üzere çeşitli gazete, dergi ve kitaplardan alınan yazılarda kaynak, tarih ve yazar bilgisi belirtilmiştir. Bu konuda blog ve blog yazarları hiç bir şekilde sorumlu tutulamaz.